Çarpı İşi Nasıl Yapılır?

Çarpı işi veya bilinen diğer adıyla etamin işi, yapımı zor olmayan fakat oldukça vakit alan bir çalışma. Bu nedenle bol da sabır gerektiriyor. İşlemenin bitmiş halini görebilmek, günler hatta haftalar alabiliyor. Diyet listelerinde sık sık rastladığımız "kibrit kutusu büyüklüğünde" benzetmesi, saatlerce işlenen bölümü izah etmek için isabetli bir seçim. Bu durum, renk geçişlerinin fazla olduğu işlemeler için geçerli. Tek renkli işlemelerde durum çok daha basit.

Çarpı işiyle ilgili yazılarıma gelen yorumlarda sıklıkla karşılaştığım sorular, iplik-etamin seçimi ve şemaların nasıl okunacağı yönünde oluyor. Elimden geldiğince cevaplamaya çalıştığım soruları bir kez de bu başlık altında toparlamak istedim.
muline iplik
Çarpı işinde genellikle muline iplikler tercih ediliyor. Muline iplik 6 kattan oluşuyor. İşlemede kullanılacak kat sayısı, kullanılacak olan etaminin count değerine göre belirleniyor.
dmc etamin ve muline iplikler

Etamin count(ct) değeri nedir?

Etaminin dokuma sıklığına count ya da kısa yazılışıyla ct. adı veriliyor, 6, 11, 14, 16, 18.. şeklinde numaralandırılıyor. Santimetre başına düşen ilmek sayısı olarak da düşünebiliriz. Dokuma sıklığı arttıkça count değeri yükseliyor, azaldıkça düşüyor.

Örneğin, piyasada en sık rastlanan etamin çeşidi olan seccadelik etamin 6 ct.dir. Seccadelik etamin seyrek dokunduğu için gözenekleri iridir. Fotoğrafta gördüğünüz işleme, halen devam etmekte olduğum bir işleme ve etaminin count değeri 14. Seccadelik etamine oranla daha sık dokunmuştur.

Renk geçişleri fazla olan detaylı işlemeler için çoğunlukla 14 count etamin kullanıyorum. 14 ct. için muline ipliğin sadece iki katını kullanmak yeterli. Count değeri düşük olan etaminlere işleme yapmak için iplik kat sayısı arttırılmalıdır.

Çarpı işi şemaları, yapılacak olan işlemenin tüm bilgilerini aktaran bir kılavuz niteliğinde oluyor ve işimizi kolaylaştırıyor. Açıklamalara, şu an işlemekte olduğum işlemenin şeması üzerinden devam edelim.
cross stitching
Şemanın sol bölümünde, işlemede kullanılacak ipliklerle ilgili bilgilere yer verilmiş. Her iplik rengi için bir sembol, bir kod numarası ve iplik rengi açıklaması yazılmış. İlk sıradaki renk "light pink", DMC iplik kodu 151 ve pembe kare içerinde daireden oluşan bir sembolü var.

Sağ bölümde ise her bir kare bir sembol içeriyor. Sembollerin hangi renk ipliğe karşılık geldiğini sol bölüme bakarak tespit ediyoruz.

Diyelim ki bu şemaya göre iplikler ve etamin alındı sıra işlemeye geldi. Tüm şemalarda, işlemenin bitmiş halinin ölçüsü mutlaka yazılıdır. Kenarlarından fazlalık bırakarak kesilen etaminin ipliklerinin atmaması için kenarlarını sürfile yapabilirsiniz veya benim gibi yapıp bu aşamayı direk atlayabilirsiniz.

Etamin işlemeye nereden başlanır?

Bu işin ustalarının önerisi işlemeye tam orta noktadan başlanması yönünde ama ben en alt bölümden başladığımda daha rahat işlediğim için o şekilde başlıyorum.

İşlemeye, fotoğrafta kırmızı daire içerisine aldığım bölümden başlayacağımızı varsayalım. Gördüğümüz sembol bir çarpı işareti. Sol bölüme gidip çarpı işaretli sembolün hangi iplik kodu ile işleneceğine bakıyoruz. İpliklerimiz dmc marka ise 928 kodlu muline ipliğin 2 katı ile işlemeye başlayabiliriz. En üstteki çarpının her zaman aynı yöne bakmasına dikkat ederek işlemeyi de unutmuyoruz.

İşlemenin tamamı bittikten sonra daha net bir görünüm için, şemada belirtilen bölümlere elde makine dikişi yaparak kenar çizgisi uyguluyoruz. Bu işlem şemalarda "backstitch" olarak geçiyor. Backstitchde kullanılacak renk kodları ve muline iplik kat sayısı da tüm şemalarda belirtiliyor.

Unuttuğum bilgiler varsa sizden gelecek yorumlara göre yazıyı tekrar güncellemek üzere hepinize keyifli işlemeler.:)

Daha önce yayınladığım Kanaviçe İşleme Rehberi başlıklı yazım da ilginizi çekebilir.

Etiketler: ,